CZY W DOROSŁYM WIEKU MOŻNA NAUCZYĆ SIĘ GŁOSKI "R"?

Rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr...

Co to w ogóle za dźwięk? Warkot, prawda? Śmieszna ta nasza głoska jest i na dodatek najtrudniejsza. Należy do najczęściej zniekształcanych dźwięków języka polskiego i nie wszyscy potrafią ją poprawnie artykułować. 

Jak powstaje?

Po prostu wibruje koniuszek języka, czyli język wykonuje uderzenia o dziąsło (za górnymi zębami). Ten czas przywarcia języka do dziąseł jest bardzo krótki - około 0,01 sek. 

Mogą występować różne rodzaje deformacji tej głoski, czyli rotacyzmu. Głoska "r" może być wytwarzana w odmiennych miejscach jamy ustnej, np. może być "r" języczkowe (drgania wykonuje mały języczek na końcu podniebienia miękkiego), gardłowe (powstaje pomiędzy tylną ścianą gardła a obsadą języka), policzkowe, międzyzębowe i jeszcze kilka rodzajów, których nie będę wymieniać. Częstym zjawiskiem u osób dorosłych jest opuszczanie głoski "r", czyli pojawia się dźwięk w rodzaju: yy... 

Głoska "r" w rozwoju mowy dziecka pojawia się około 5 roku życia. Niekiedy i wcześniej. Nieprawidłowa wymowa głoski utrwala się wraz z wiekiem. Dobrze o tym wiedzą dorośli, którzy nie opanowali tego dźwięku mowy.  

Jakie mogą być przyczyny tej wady wymowy?

Do najczęstszych przyczyn utrudniających naukę głoski "r" zaliczamy:

- zbyt krótkie wędzidełko podjęzykowe

- język krótki i gruby

- zbyt duży język

- brak pionizacji języka

- sztywny, mało ruchliwy język (zwłaszcza koniuszek)

- za duże albo za małe napięcie języka

- niedosłuch 

Jak ocenić, co jest przyczyną w naszym, konkretnym przypadku?

Najlepiej, niech zrobi to fachowiec, czyli logopeda. Sami zaś możemy przyjrzeć się naszemu językowi i sprawdzić czy potrafimy np. podnieść język pionowo do góry wewnątrz jamy ustnej, tak, żeby dotknąć koniuszkiem do podniebienia, a usta w tym czasie mieć otwarte i móc to zaobserwować w lusterku. Jeżeli mamy skrócone wędzidełko, to wtedy jest trudność z pionizacją języka, a  koniec wyciągniętego języka ma mniejszy lub większy kształt serduszka.  

Dobra informacja. Krótkie wędzidełko nie jest problemem!

Można go podciąć, jest to nieskomplikowany zabieg. Oczywiście po podcięciu należy przystąpić do ćwiczeń języka i głoski, bo tylko w ten sposób możemy się jej nauczyć.

Jeżeli przyczyną okaże się mała sprawność ogólna języka, to należy go usprawnić poprzez odpowiednie ćwiczenia.

Z kolei jeżeli mówimy "r" np. gardłowo, to musimy nauczyć się nowego, prawidłowego miejsca wytwarzania tego dźwięku.

Posiadacze grubych i dużych języków są w niekomfortowej sytuacji. Przed nimi ogrom pracy (ćwiczeń) i nie wszyscy będą w stanie pokonać te trudności. Jak moja praktyka dowodzi, są  jednak szczęśliwcy, którym się to udało. 

Jest jeszcze pewna grupa osób, które nigdy nie nauczą się głoski "r". To ci, którzy nie podejmą wyzwania i nie dotrwają do końca terapii. 

Jeśli borykasz się z tą nieszczęsną głoską, to zrób z tym porządek i weź się do pracy! Tylko nie zaczynaj od powtarzania słów z tą głoską. W ten sposób tylko utrwalasz nieprawidłową wymowę. Udaj się do logopedy, a on powie Ci jakie ćwiczenia w Twoim przypadku będą najlepsze.  

Powiesz: po co?

No cóż... Badania naukowe dowodzą, że ludzie posiadający wadę wymowy postrzegani są jako mniej kompetentni, poza tym mają trudności ze znalezieniem i utrzymaniem pracy, a na wielu stanowiskach są wręcz dyskwalifikowani.

Dodaj komentarz i udostępnij: