JAK PRAWIDŁOWO STOSOWAĆ INTERPUNKCJĘ W MOWIE?

Interpunkcja w mowie

INTERPUNKCJA -  jest to graficzny zbiór znaków przestankowych intonacji, rytmu, tempa, akcentu.

Jak prawidłowo posługiwać się interpunkcją w mowie?

PRZECINEK (,)

- służy do oddzielania zdań pojedynczych w zdaniu złożonym oraz jednorodnych części zdania w zdaniu pojedynczym. Wskazuje na najmniejszą przerwę. Głos podnosi się w zawieszeniu, nigdy się nie zniża.

ĆWICZ:

1.     Wyjeżdżam jutro rano, będę czekała na ciebie.

2.     Przeczytaj list, który otrzymałeś.

3.     Zapytana kasjerka odpowiedziała, że nie ma reszty.

ŚREDNIK (;)

- najczęściej rozdziela zdania współrzędne, oznacza dłuższą przerwę niż przecinek i wymaga zniżenia głosu.

ĆWICZ:

1.     Jagody są smaczne i zdrowe; powinno się jeść jagody.

2.     Buda Reksia jest za mała; ciasnota może doskwierać.

3.     Te kolczyki są piękne; długie kolczyki wysmuklają szyję.

DWUKROPEK (:)

- jest znakiem wyjaśniającym i wymaga przerwy równie długiej jak średnik oraz podniesienia głosu.

ĆWICZ:

1.     Kupuję owoce: gruszki, śliwki, winogrona.

2.     Jan był zdziwiony: otworzył szeroko oczy i usta.

3.     Zrobiliśmy generalne porządki: odkurzyliśmy i wypastowaliśmy całą podłogę.

KROPKA (.)

- zamyka myśl skończoną i jest znakiem najmocniejszym w stosunku do poprzednich, oznacza najdłuższą przerwę i wymaga zniżenia głosu.

ĆWICZ:

1.     Nie mam więcej pytań.

2.     Muszę ciągle ćwiczyć dykcję.

3.     Jestem młodym, szczęśliwym człowiekiem.

NAWIAS (/)

- oddziela zdania wtrącone od zdania głównego i wymaga przerwy przy nawiasie otwierającym i nawiasie zamykającym oraz zmiany siły, barwy tonu i przyśpieszenia tempa w zdaniu objętym nawiasami.

ĆWICZ:

1.     Nie przeczytałem tej książki (mimo dobrych chęci) i oddałem ją z powrotem.

2.     Ten czerwony obrus (podarunek od cioci Krysi) trzeba koniecznie uprać.

3.     Ostatnio (właściwie przez cały tydzień) byliśmy niesamowicie zajęci.

MYŚLNIK (-)

- podobnie jak nawias, oddziela zdania wtrącone od zdań głównych, czasem oddziela tylko część zdania – wyjaśniającą, uzupełniającą. Wymaga przerwy równie długiej jak po kropce oraz zawsze podniesienia głosu.

ĆWICZ:

1.     Kolejny tom książki – wyjątkowo udany.

2.     Prasowanie po lewej stronie – dobry pomysł.

3.     Ostatnia wycieczka – niesamowite wrażenia!

CUDZYSŁÓW („”)

- jest znakiem przytoczenia cudzej mowy i wymaga tak jak i nawias dwóch przerw oraz zmiany barwy tonu i przyspieszenia tempa; pojedynczy wyraz wzięty w cudzysłów może mieć też znaczenie ironiczne, co należy oddać zmianą barwy głosu.

ĆWICZ:

1.     Zrób tak, jak mówi Basia „podziel wszystko na części”.

2.     Ojciec powiedział „niemożliwe, ale wykonalne”, więc posłuchałem go.

3.     Katarzyna „kupiła” ten pomysł.

WYKRZYKNIK (!)

- służy do wyrażania uczuć, powoduje przerwę równie długą jak po średniku oraz zniżenie głosu; zdaniu zakończonemu wykrzyknikiem nadajemy odpowiednią intonację uczuciową.

ĆWICZ:

1.     Idź stąd!

2.     Połóż to tutaj!

3.     Jesteś nieznośny i złośliwy!

ZNAK ZAPYTANIA (?)

- oznacza przerwę taką jak po średniku oraz wymaga podniesienia głosu; zdaniu zakończonemu pytajnikiem nadajemy intonację pytającą.

ĆWICZ:

1.     Która godzina?

2.     Idziemy do kina czy na spacer?

3.     To jest właśnie ta ulica?

WIELOKROPEK (…)

- oznacza niedopowiedzenie czegoś, urwanie myśli, czasem poprzedza wyraz lub część zdania, zawierającą nieoczekiwany zwrot myśli; wymaga przerwy dużej i zawieszenia głosu.

ĆWICZ:

1.     Czasami tylko tak myślę …

2.     Dobrze byłoby dodać trochę więcej koloru, a może niekoniecznie …

3.     Nie jestem zazdrosny … czasami

ŁĄCZNIK (-)

- łączy przynależne do siebie dwa wyrazy, wymaga krótkiej przerwy oraz lekkiego podniesienia głosu w wyrazie pierwszym.

ĆWICZ:

1.     Beata Bruks-Golianek

2.     Południowo-wschodni

3.     Hip-hop

DOSKONALE!

Przygotuj dowolne teksty i poćwicz wszystkie znaki przestankowe w mowie według powyższego wzoru.